دکتر شهین شادزی، متخصص بیماری‌های کودکان و استاد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
فلج مغزی در کودکان چه علائمی دارد؟
28 تیر 1400 ساعت: 13:4



فلج مغزی به علت ناهنجاری یا از بین رفتن قسمتی از مغز در دوران جنینی اتفاق‌ می‌افتد و گاهی در موقع زایمان یا به سرعت کمی پس از تولد به وجود می‌آید.

مطالعاتی در کشورهای در حال رشد نشان می‌دهد که علت اکثر موارد فلج مغزی مربوط به عوارض موقع زایمان و یا پس از آن است مانند هیپوکسی یا کاهش اکسیژن خون نوزاد.

 

یکی از علل شایع فلج مغزی در کشورهای پیشرفته، تولد نوزادان کم‌وزن یا نارس است یا مواردی مانند افزایش بیلی‌روبین غیرمستقیم در بدو تولد و کمی پس از آن در نوزاد و رسوب آن روی هسته‌های مغزی که تحت عنوان «کرن آیکتروس» نامیده می‌شود.

 

تشخیص علائم زودرس فلج مغزی 


* علائم بالینی فلج مغزی در کودکان با توجه به شدت و ضعف بیماری متفاوت است. در تعدادی موارد، کودک قادر به راه رفتن و قدم برداشتن نیست و در عده‌ای دیگر فقط ضعف عضلانی در پا یا دست یا قسمت‌هایی از بدن وجود دارد. عده‌ای نیز حالات فلجی در نیمه فوقانی و تحتانی بدن دارند.

 

* در بعضی از کودکان فلج عضلانی شل و گاهی فلج سخت یا اسپاستیک دیده می‌شود.

 

* در دو تا شش ماهگی، گردن شل و افتاده یا در موقع بلند کردن شیرخوار خیلی شل یا خیلی سفت است. زمانی که نوزاد در آغوش مادر قرار می‌گیرد، سرش به پشت می‌افتد یا به نظر می‌رسد که در حال هل دادن دست مادر است. 

 

* در فلج سفت وقتی شیرخوار را بلند می‌کنیم پاهایش خیلی سخت روی زمین قرار می‌گیرد و مانند قیچی در هم می‌رود. در کودکان بالای شش ماه، رفلکس تونیک نک (Tonic neck reflex) همچنان باقی می‌ماند.

 

* علائمی که در بالا ذکر شد، همچنان وجود دارد. در سن بالای ده ماهگی کودک قادر به خزیدن، نشستن، چیزی را در دست گرفتن یا از یک دست به دست دیگر دادن نیست و در هنگام ایستادن قادر به قدم زدن نخواهد بود.

 

* گاهی اوقات تشخیص انواع خفیف این بیماری تا سن دو سالگی هم بسیار مشکل است. حتی اگر این بیماری در سنین زیر یک‌سالگی تشخیص داده شود. 

 

پیش‌بینی این که در سال‌های بعد کودک به چه میزان به عوارض مغزی عصبی دچار می‌شود، مشکل است. با انجام MRI مغزی می‌توان وجود یا عدم آنرمالی‌ها را تشخیص داد. چنین کودکانی برای درمان به مراکز مشخصی که به این منظور ایجاد شده است، مراجعه و تحت نظر متخصصان قرار می‌گیرند. به عنوان مثال برای آن دسته از کودکانی که دچار فلج مغزی سخت شده‌اند، استفاده از داروهایی مانند باکلوفن یا استفاده از سم بوتیلینوم باعث شلی عضلات و توانایی بهتر چنین کودکانی می‌گردد. 

 

از گفتاردرمانی و مراکز دیگری که به نوتوانی چنین کودکانی مثلا برای ارتباط برقرار کردن با محیط و سایر آموزش‌ها تاسیس شده است می‌توان تا حد زیادی استفاده کرد که می‌تواند در بهبود علائم موثر باشد.

 

در حدود بیش از دو سوم این کودکان قادر به فکر کردن و حل مشکلات خود نیستند و در دسته کودکان عقب‌افتاده ذهنی قرار می‌گیرند. فقط تعدادی از این کودکان قادر به درس خواندن و آموزش مختصری هستند در حالی که تعداد کمی از این کودکان کاملا می‌توانند آموزش ببینند. 

 

در حدود یک‌سوم چنین کودکانی حملات تشنجی دارند که با استفاده از داروهای ضدتشنج کنترل می‌شود. در حدود سه نفر از هر چهار کودک فلج مغزی دارای اختلالات چشمی از جمله استرابیسم هستند که اگر زود تشخیص داده نشود، ممکن است به اختلال شدید بینایی در سال‌های بعدی منجر شود. لذا معاینه چشمی چنین کودکانی به‌طور مرتب باید انجام شود.

 

این کودکان اغلب دچار اسکولیوز می‌شوند که معمولا یک طرف بدن را مبتلا می‌کند و به این دلیل این کودکان تا حدود 5 سانتی‌متر دچار کوتاهی ساق و بازو می‌شوند که متخصصان ارتوپدی می‌توانند این بیماران را درمان کنند. استفاده از کفش‌های مخصوص در اندام کوتاه با پاشنه بلند از مشکلات بعدی جلوگیری می‌کند.

 

گاهی اسکولیوز پیشرفت کرده و طرف سالم را هم درگیر می‌کند. این کودکان اغلب به دلیل رعایت نکردن بهداشت و مشکلات در مسواک کردن و شست‌وشوی دهان به ضایعاتی مانند ژنژیویت مبتلا می‌شوند.

 

اختلالات شنیداری نیز در این کودکان به‌طور کامل یا خفیف وجود دارد. به‌خصوص در مواقعی که فلج مغزی به علت یرقان بدو تولد یا به علت آنوکسی یا نرسیدن اکسیژن به مغز ایجاد شده باشد. 


خبرنگار: مریم منصوری

برچسب ها
دیدگاه کاربران

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد

طراحی و اجرا توسط: هیاهو