چرا واکسن‌ها باید در یخچال نگهداری شوند؟
11 آذر 1399 ساعت: 15:9



 واکسن‌ها باید در شرایط خاص ذخیره شوند تا از تخریب جلوگیری شود‌، معمولاً توسط سازنده مشخص می‌شود.


در سراسر مراحل تولید، توزیع، ذخیره سازی و در نهایت استفاده از این شرایط، باید رعایت شود و این فرآیند به عنوان زنجیره سرد شناخته می‌شود.

اگر در حین حمل یا نگهداری، از طریق قرار گرفتن در مناطق معتدل، زنجیره سرما شکسته شود، قدرت واکسن کاهش می‌یابد، یا حتی واکسن کاملاً بی اثر می‌شود.

اکثریت قریب به اتفاق واکسن‌ها باید در دمای بین2تا8  درجه سانتیگراد و با متوسط درجه حرارت 5 درجه سانتیگراد با حداقل نوسانات در یخچال قرار گیرند. 

برای این منظور معمولاً از یخچالهای آزمایشگاهی مخصوصی استفاده می‌شود که دارای نوسانات نسبتاً کم دما در طول روزها و فصول است، هیچ سطح دمایی را روی سطح داخلی نشان نمی‌دهد و ممکن است دارای یک نمایشگر دمای خارجی باشد که به طور خودکار دمای داخلی را در فواصل زمانی خاص ثبت می‌کند.

بسیاری از واکسن‌های زنده یخ‌زدگی را تحمل می‌کنند و بسته به دستورالعمل‌های خاص سازنده در عوض بین دمای 15- و 50- درجه سانتیگراد منجمد می‌شوند. واکسنهایی که معمولاً تجویز می‌شوند از جمله واریسلا (آبله مرغان)، زوستر (زونا) و آبله واکثر واکسن‌های دیگر معمولا در یخچال نگهداری می‌شوند.

بیشتر واکسن‌های غیرتکراری: ویروسها یا باکتریهای غیرفعال، زیرواحدهای پروتئین خالص، آنتی‌ژنهای کربوهیدرات و آنتی‌ژنهای پروتئین زیر واحد نوترکیب، در کنار مواد کمکی مانند نمکهای آلومینیوم تجویز می‌شوند.

 نمک‌های آلومینیوم تقریباً یک قرن است که در واکسن‌های سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند و با ایجاد یک پیوند یونی با آنتی ژن مورد علاقه در واکسن، باعث بهبود پایداری و قدرت می‌شوند.

در سال‌های اخیر هدف بالقوه فوق العاده مهمی در استفاده از مواد کمکی نمک آلومینیوم پیدا شده است، زیرا به نظر می‌رسد آنها به تقویت پاسخ ایمنی میزبان پس از تجویز در کنار واکسن کمک می‌کنند. نمک‌های آلومینیوم بر روی مونوسیت‌ها، ماکروفاژها و گرانولوسیت‌ها برای القای سیتوکین‌ها عمل می‌کنند و یک محیط تحریک ایمنی محلی ایجاد می‌کنند. 

آنها همچنین ممکن است باعث فساد موضعی سلولهای استرومایی شده و باعث ترشح اسید اوریک شوند و سپس التهابات را فعال کند.

در هر صورت نمک‌های آلومینیوم در برابر یخ زدگی بسیار آسیب می‌بینند، زیرا چرخه‌های یخ-ذوب باعث تجمع و رسوب ذرات کلوئیدی می‌شود. دمای بالا تقریباً هیچ تاثیری بر ساختار ژل آلومینیوم ندارد.

در واقع، آسیب ناشی از یخ زدگی اغلب تاثیر بسیار بیشتری نسبت به آسیب ناشی از گرما برای واکسن‌ها دارد، اگرچه اکثر تولیدکنندگان توصیه می‌کنند به غیر از برخی موارد خاص، اجازه ندهند بیش از سی دقیقه در دمای اتاق بمانند.

 در دماهای شدید نزدیک و بالاتر از 45 درجه سانتیگراد، پروتئین‌های موجود در واکسن نسبتاً سریع تغییر ماهیت می‌دهند و در نهایت تاثیر کاملاً از دست می‌رود زیرا ساختار آنتی ژن دیگر وجود ندارد.

کومار و همکاران (1982) فهمیدند که یک واکسن کزاز می‌تواند در دمای 35 درجه سانتیگراد برای چندین هفته زنده بماند، در حالی که در دمای 45 درجه سانتیگراد آنها 5 درصد از دست دادن توان در روز را برای دو هفته اول ذخیره سازی تجربه کردند. 

واکسن پس از سه تا پنج ساعت در معرض دمای 60 درجه سانتیگراد کاملاً بی اثر شد. برعکس، هنگامی که در دمای 30 درجه سانتیگراد به مدت دوازده ساعت نگهداری می‌شود، یک واکسن کزاز حدود 30 درصد توان خود را از دست می‌دهد.

پروتئین‌های موجود در واکسن توسط چندین مکانیزم می‌توانند مستقیماً در اثر چرخه یخ-ذوب آسیب ببینند. در طی انجماد سریع، بلورهای یخی کوچک تشکیل می‌شوند که لزوماً سطح وسیع‌تری را به پروتئین‌ها ارائه می‌دهند و بنابراین احتمال تماس با آنها بیشتر می‌شود و باعث آسیب و باز شدن جزئی می‌شود.

بلورهای یخ بزرگتر باعث آسیب شدیدتر می‌شوند، پروتئین‌ها را می‌بلعند و به طور بالقوه به ظرف واکسن آسیب می‌رسانند. هنگام ذوب، فرآیند تبلور مجدد باعث ایجاد فشار و تنش برشی بر روی پروتئین‌ها می‌شود.

ذخیره واکسن در دمای سرد همچنین نیاز به مواد نگهدارنده دیگر را کاهش می‌دهد و خطر رشد باکتری را در واکسن کاهش می‌دهد. سایر مواد شیمیایی ممکن است در واکسن وجود داشته باشد، از جمله آثار آنتی بیوتیک حاصل از فرآیند تولید، تثبیت کننده‌ها مانند سوربیتول و تنظیم کننده‌های اسیدیته مانند هیستیدین، که همه آنها ممکن است به نوبه خود تحت تاثیر درجه حرارت‌های شدید قرار بگیرند.

مترجم : نرگس قاسمی پناه
منبع : news-medical.net
دیدگاه کاربران

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد

طراحی و اجرا توسط: هیاهو