هرآنچه که باید قبل از قدم گذاشتن به کوه و طی مسیر بدانیم
چگونه به کوه برویم تا دچار گرفتاری نشویم؟
15 تیر 1399 ساعت: 17:4



این هفته قرار شده که من نیمچه تجربه خودم را از کوه در سن ۶۴ سالگی اگر اساتید و ورزشکاران سرور خودم اجازه بدهند با این قلم قراضه، خدمت راهیان کوه تقدیم کنم.امید که قبول افتد. حرف این هفته در مورد افت و کاهش و مدیریت انرژی در کوه است و امید که ذره‌ای به دریای اطلاعات دوستانم و هم‌پایان کوه بیفزایم.
ما انسان‌ها همچون دوچرخه و موتورسیکلت و سواری یا تریلی هستیم. با توجه به قدرت رکاب زدن پاها و حجم موتور و سیستم مکانیکی و هیدرولیکی و نوع سوخت گازوییلی تا بنزین سوپر و عمر و سال ساخت و کهنه و نو (و چند دست چرخیدن یا دست یه خانم دکتر بودن که فقط مطب رفته و برگشته خانه) بودن و باری که بر آن گذاشته شده و ده‌ها مورد دیگر توان‌های متفاوتی در هر نوع فعالیت و ورزش داریم و امید که همان‌قدر که از لوازم یدکی مرغوب و نوع سوخت مناسب و روغن با کیفیت برای ماشین استفاده می‌کنیم و بیمه شخص ثالث و بدنه ماشینمان تخفیف هر ساله می‌خورد، خودمان هم میزان و روبراه باشیم و شاسی‌هایمان سالم و نباید خودمان را دست‌کم گرفته باشیم،

پس از جنس و کیفیت کفش و جوراب و کلاه و لباس کوه و دیگر تجهیزات تا محتویات کوله و حتی نحوه چیدمان داخل کوله و به دوش گرفتن درست کوله اهمیت دارد تا در مقابل عوامل طبیعی و خطرات احتمالی در مسیر و هر نیاز اورژانسی ما را در حد امکان مصون نگه دارد. قبل از قدم گذاشتن به کوه، از خود بپرسید، عشق کوهنوردی دارید؟ شوق اینکه تو تاریکی صبح از رختخوابِ گرم و نرم بزنید بیرون دارید؟ اصلا شب قبل از کوه رفتن، خوب خوابیده‌اید؟ اگر جواب این پرسش‌ها را می‌دانید، به بقیه موارد بپردازیم.

قدم اول، سلامت جسمانی


راستی از سلامت جسمانی خود خبر دارد که اگر در مسیر کوه اتفاقی به علت ناتوانی قلب و عروق و ریه و سوخت و ساز یا اسکلتی عضلانی پیش آمد، بلایی برای خود و دیگران نباشید؟ وزنتان چقدر است؟ معیار وزن و قد را می‌دانید؟ پیدا کردن این معیار کاری ندارد. وزن خودتان را به کیلو بر مقدار قد خود به متر را به توان ۲ تقسیم کنید. عدد مناسب بین ۲۰ تا ۲۵ است. مثلا من‌ با وزن ۷۴ کیلو و قد 75/1 که به توان 2 آن می‌شود0626/3 معیارم می‌شود 16/24 اگر بالای ۲۵ باشیم در واقع چاق و همراه خویش در حال حمل توده‌ای چربی در کنار تجهیزات کوهنوردی هستیم و قلب و ریه و اسکلت زودتر خسته و نالان می‌شود.

دیگر از معیار ۳۰ به بالا نگویم که چاقی نیست بلکه چاقی مرضی است و خطرناک یا زیر معیار ۲۰ بودن که لاغر است و حتما قبل از کوه بررسی وضعیت سلامتی لازم است. هر چند معیارهای دیگری هم هست که اساتید و دوستان بهتر از من می‌دانند. 

آمادگی جسمانی


حتما شما که قصد کوهنوردی دارید با درایت و همت و مطالعه مقالات مربوط، مدتی است با پیاده‌روی در سطوح افقی و بعد در سطوح شیب‌دار و رفته‌رفته افزایش سرعت و طول مسیر و سپس با دیگر ورزش‌ها مثل طناب زدن و دویدن و تنیس و بدمینتون و پینگ‌پونگ و شنا، این آمادگی را در بدن خویش برای ورود درست به میدان کوهنوردی مهیا کرده‌اید، پس حالا وارد مبحث بعدی می‌شوم‌.

در طول مسیر کالری را مدیریت کنید


با پوزش از عزیزان، صحبت شیرینی شد و تقسیم کالری کل مسیر کوه از صعود تا فرود و نه‌تنها صعود و تصور اینکه فرود کاری ندارد و فقط قل خوردن و خنک‌شدن و بی‌زحمت به مقصد رسیدن است. اصلا! زهی خیال باطل! اتفاقا اکثر اتفاقات و صدمات به بدن و فشار به مفاصل زانوها و مچ‌ها و ستون فقرات در همین فرود نازنین از کوه دلنشین و بازگشت از ارتفاعات پیش می‌آید که با شیب و سرازیری دائم باید در حال کنترل سرعت و ترمز باشیم و وزنی که با سرعت گرفتنمان بر وزن‌مان افزوده می‌شود را تحمل کنیم.

غذای مناسب میل کنید


روز قبل از کوهنوردی حتما با مواد غذایی مناسب که چند گروه اصلی هستند، سیستم انرژی خود را آماده کنید که کربوهیدرات‌ها مانند نان و برنج و سیب زمینی و قندها یک گروه‌اند که به راحتی در وهله اول انرژی می‌دهند و ردیف بعد هم چربی‌ها و در پشت جبهه هم پروتئین‌ها مانند گوشت و مرغ و تخم‌مرغ و لبنیات و در کنارشان میوه‌های تازه وکمی هم میوه‌های خشک البته تمیز و ضد عفونی شده که من سراغ ندارم و شدیدا با خرما و انجیر خشک که نمی‌دانم در سال‌های گذشته از بالای درخت تا مغازه فلان یا هایپر فلان چه جاهایی گشت زده و با چه حشراتی دوست شده، مخالفم، خود را بهره‌مند کنید.

مراقب قلبتان باشید


طی مسیر دقت در نظم تنفس و ضربان قلب اهمیت دارد و نباید تصور کنیم که ما هم می‌توانیم مانند فرد دیگر در مسیر شتابان و دوان دوان طی مسیر کنیم و حتی با دوست همراهمان هم قرار نیست همسان راه برویم که هدف از کوهنوردی سالم رفتن و سالم‌تر بازگشتن است. پس نفس‌گیری که اکسیژن لطیف کوهستان با خون پاک بدون نیکوتین شما معجونی را می‌سازد که از مغزتان تا انگشتان پایتان لذت خواهند برد از این سفری که برایشان تدارک دیده‌اید.

درست قدم بردارید


در سربالایی، حفظ تعادل شما و حرکت با پنجه و بعد نهادن پاشنه بر زمین و هنگام فرود برعکس این تکنیک، مهم است. کفش و جوراب ساقدار مناسب داشته باشید و از کیپ بودن کفش در پا جهت جلوگیری از هر نوع حرکات ناموزون در پا وجلوگیری از هر لغزش احتمالی مطمئن باشد. در سرازیری به صورت زیگزاگ با تمایل بدن به سمت عقب حرکت‌کنید.

کوله‌پشتی را فراموش نکنید


باید از خودمان بپرسیم، کوله‌پشتی چقدر وزن دارد و گنجایش آن‌ چقدر است و به چه دلیل آن را با خودمان به کوه می‌بریم و چه درونش می‌گذاریم و آنها چقدر مورد نیاز هستند و آیا جایگزینی برای آنها هست تا خسته و نالان از کوه برنگردیم؟ به‌خصوص که وزن آن با هر ساعت طی مسیر و شیب کوه افزوده می‌شود و ما خسته‌تر. الان از اتاق فرمان‌ چشمک‌ زدند که قرار است در مورد افت انرژی حرف بزنم و من همچون کوهنوردی عاشق تا گل و‌ گیاه و صدای آبشار و نوای پرنده‌ای و طلوع آفتابی را در مسیر حس می‌کنم رشته سخن از دستم رها می‌شود و شیرینی‌ها و شیرینکاری‌های کوه، مرا مست می‌کند و رشته سخن را از دست می‌دهم.

برخی جزئیات دیگر


گهگاه از قمقمه آب کافی با مقداری قند و نمک حل شده در آن که حتما در کوله خود به فکر آن بوده‌اید بیاشامید تا آب و انرژی و الکترولیت‌های دفع شده با عرق از سطح پوست و تنفس‌های شدید را جبران کند. 
داشتن کلاه مناسب لبه‌دار و پهن برای محافظت از نور خورشید و باد شدید و پیراهن آستین بلند و شلوار راحت و نیز از جنس مناسب که تهویه خوبی هم داشته باشد از واجبات است که در فصل گرما و سرما خود حدیثی مفصل دارد و خواهیم و خواهند گفت، که در حفظ انرژی و اتلاف آن نقش مهمی دارد.

برای رفتن به کوه، دلی عاشق باید داشت


مهم‌ترین عامل در کوهنوردی که باعث افت انرژی می‌شود هیچ کدام موارد بالا نیست. تعجب نکنید! مهم‌ترین عامل در انگیزه حرکت به سوی آن ‌کوه زیبا عاشق بودن است. به قول دوستی که یادش برایم ‌گرامیست که می‌گفت سخت‌ترین لحظه در صعود به نوک‌قله توچال یا دماوند یا سبلان جداشدن و بیرون آمدن از رختخواب گرم و نرم است و پا نهادن بر زمین در تاریکی 4 صبح، آن هم پاورچین پاورچین رو نوک‌پنجه به سمت کوله پشتی دلچسب و کفشی پشت در خانه یا به قول دوست دیگر که می‌گفت کوه و طبیعت و آفریده‌های خداوند آنقدر مقدس است که همان‌طور که با وضو به نماز می‌ایستیم قبل از ورود به کوه هم، باید وضو گرفت و با دلی پاک برای روزی زیبا و حفظ پاکی‌های هدیه داده شده خداوند دل به دامن کوهستان زد و آن را پاک و زیبا به جا گذاشت.

وقتی بعد از رسیدن به قله، قصد پایین آمدن می‌کنم انگار مادری قصد جدایی از فرزندش را دارد و نمی‌شود از آن دل کند، ولی چاره‌ای نیست و در آخر به قول مرضیه بانوی گرامی ورزشکار و کوهنورد و دختر عزیز عبدا... آبشاری، عبدا... ریش که در پس قلعه و منطقه دربند و توچال به گردن همه ورزشکاران و طبیعت و داشته‌های فعلی آنجا، حق بزرگی دارد، طوری با کوه و طبیعت و موجوداتش رفتار کنیم که فرزندان و نوادگانمان هم به ما افتخار کنند و هم صدچندان از این نعمت بزرگ بهره‌مند شوند.

امانتدار خوبی پیش خدا و طبیعت و مردم کشورمان باشیم. با درود وقدردانی از ورزشکارانی که همچون ‌لاله اسفندیاری و حسین امیری و بیش از 50 کوهنورد عاشق که جان خویش را در راه رسیدن به این معشوق دلفریب فدا کردند، بی‌ادعا و بی‌توقع وپاکباز.

تا گپ و گفتی دیگر و آرزوی لحظات زیبا برای شما و طبیعت و موجودات با ارزش آن، یادمان باشد برگرداندن زباله و پاک ‌نگه داشتن طبیعت کوهستان شرف و آبروی هر ‌کوهنورد است. پاینده باشید و سربلند.

برای کوهنوردی درست باید پاسخ چندپرسش اساسی را دانست


1. چند سال داری؟
2. وزنت چقدر است؟
3. تاحالا چه ورزش‌هایی کرده‌ای وچقدر در روز یا هفته یا ماه ورزش می‌کنی؟
4. مشکل جسمی(قلبی، ریوی، اسکلتی و روانی)نداری؟
5. تنها می‌روی یا یاور و همراه داری؟
6. همراهت کوهنورد است؟حرفه‌ای است یا مبتدی؟
7. اصلا کجا می‌خواهی بروی؟ ارتفاع از سطح دریا چقدر است و چقدر می‌خواهی صعود کنی؟ چقدر وقت برای کوهنوردی گذاشته‌ای؟
8. صبح می‌روی یا عصر؟ چه فصلی و در چه حرارت محیط می‌خواهی حرکت کنی؟
9. با خودت غذا می‌بری؟ چه می‌بری؟ آب هم می‌بری؟ در کافه‌های مسیر هم خوراکی می‌خوری؟
10. مسیر را بلدی یا اولین بار است؟

نادر نظری
جراح و طبیعت‌گرد
برچسب ها
دیدگاه کاربران

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد

طراحی و اجرا توسط: هیاهو