صفحه نخست چاپ
پایگاه خبری سلامت
دارو را درست و به اندازه مصرف کنید

خطاهای دارویی، شایع‌ترین نوع خطاهای پزشکی هستند که امروزه به علت شیوع زیاد و خطرات احتمالی برای بیماران، به عنوان شاخصی برای تعیین میزان امنیت بیمار در بیمارستان‌ها استفاده می‌شوند. اغلب مطالعات، عواملی چون خستگی ناشی از کار اضافی، کمبود تعداد پرسنل داروخانه، مشکلات روحی روانی، ناخوانا بودن نسخه پزشک و نداشتن وقت کافی را از مهمترین عوامل موثر در بروز اشتباهات دارویی ذکر می‌کنند.


1 - خطاها را بررسی کنید

 

تقریبا 2 درصد از کل نسخه‌ها به درستی پیچیده نمی‌شود. ممکن است داروی اشتباهی را در دوز اشتباه دریافت کنید. داروهایتان را در پیشخوان داروخانه با نسخه بخوبی بررسی کنید تا مطمئن شوید که با نسخه‌ای که پزشک شما تجویز کرده است، مطابقت دارد. برای اطمینان خاطر در قوطی دارو را باز کنید تا ببینید قرص‌ها با آنچه که قبلا مصرف کرده‌اید مطابقت دارد یا خیر؟


2- دارو با مناسب‌ترین قیمت


مقررات گاگ در برخی ایالت‌ها به داروسازان اجازه نمی‌دهد که به دلخواه خود در تحویل نسخه‌ها تخفیف قائل شوند. به طور مثال، تقریبا یک چهارم داروهای تجویز شده کمتر از هزینه‌ای است که شما به داروخانه می‌پردازید.

در این صورت، خرید دارو بدون استفاده از بیمه برایتان ارزان‌تر خواهد بود. همچنین، از دکتر داروساز بپرسید که آیا با جایگزینی یک داروی عمومی با مشابه آن، می‌توانید کمی در پرداخت هزینه کاهش دهید؟


3- طبق دستور پزشک مصرف کنید


نیمی از داروهای فشارخون بالا، دیابت نوع 2 و سایر بیماری‌های مزمن، طبق دستور پزشکان مصرف نمی‌شوند. لیستی از کل داروهای تجویز شده و بدون نسخه خود را تهیه کنید و این عادت را ایجاد کنید که در صورت امکان و هر روز آنها را طبق دستور مصرف کنید. اگر زمان دارو را فراموش می‌کنید، از یک جاقرصی که به تعداد روزهای هفته تقسیم‌بندی شده، استفاده کنید و آن را روی پیشخوان آشپزخانه یا جایی قرار دهید که در معرض دید شما باشد یا می‌توانید برنامه یادآوری قرص را در گوشی همراهتان داشته باشید.


4-بیش از حد از مسکن‌ها استفاده نکنید


تقریبا یک پنجم از مردم، بیش از دوز توصیه شده از قرص‌های ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن مصرف می‌کنند و تقریبا 25درصد از افراد همزمان دو یا چند قرص مسکن می‌خورند که این کار می‌تواند به کبد یا کلیه‌های فرد آسیب برساند و یا باعث خونریزی داخلی شود. به دوز دارو توجه کنید. برای بچه‌ها، دوز دارو را بر اساس وزن و سنشان تنظیم کنید.


5- قرص‌های خود را نصف کنید


قرص‌ها را نصف نکنید مگر اینکه پزشک یا داروساز به شما گفته باشد. برخی از قرص‌ها باید کامل مصرف شوند، زیرا آنها برای جلوگیری از آسیب به معده و یا تداخل دو دارو به آرامی اثر خود را می‌گذارند. اگر قرص‌ها را باید نصف کنید، همان ابتدا این کار را انجام دهید، زیرا بر اثر گرما یا رطوبت بسختی نصف می‌شوند. از کاتر قرص استفاده کنید، یا درباره نحوه انجام این کار از داروساز سوال کنید.


6- به حالات خود توجه کنید


 بیش از 200 نوع دارو، از جمله قرص‌های ضدبارداری، داروهای فشارخون و کاهش سوزش قلب، عوارض جانبی و احتمالی دارند که شامل افسردگی یا افکار خودکشی است. اگر بیش از دو هفته چنین علائمی را مشاهده کردید یا احساس ضعف کردید، با پزشک خود درباره اثر دارو صحبت کنید. گاهی ممکن است بخوانید دوز دارو را کم کنید یا یک داروی متفاوت دیگری را امتحان کنید.


7- کنترل مصرف دارو را نادیده می‌گیرید


اگر مرتبا از داروهای بدون نسخه استفاده می‌کنید، در این مورد هر سال با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید. ممکن است دیگر نیازی به مصرف دارو نداشته نباشید یا دیگر لازم نباشد، همراه با داروی دیگری مصرف کنید، خصوصا اگر مسن‌تر باشید یا داروهای متفاوتی را مصرف می‌کنید، این کار در مورد شما صدق می‌کند.


8- حقایقی در مورد غذاها


برخی از داروها با معده خالی بهتر یا سریع‌تر عمل می‌کنند. برخی دیگر بهترین تاثیرشان این است که با وعده‌های غذایی مصرف شوند. همچنین، برخی از مواد غذایی به همراه برخی از داروها می‌توانند ترکیبات بد و خطرناکی را ایجاد کنند. شامل مصرف لبنیات با برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها، مصرف داروهای خاص کاهش کلسترول و آب گریپ‌فروت و مصرف سبزیجات برگ سبز و غذاهای سرشار از ویتامین K با وارفارین یا داروی رقیق‌کننده خون . در این‌باره از داروساز خود راهنمایی بخواهید.


۹- نگهداری هوشمندانه دارو


گرما و رطوبت ناشی از حمام بخار می‌تواند قرص‌ها را فاسد کند یعنی ممکن است اثر دارو را کم کند و دارو به خوبی اثر نکند.

بیشتر داروها در جای خشک و خنک بهتر می‌ماند و یا بهتر است در کابینت آشپزخانه نگهداری شوند. انسولین و برخی داروهای دیگر را باید در یخچال نگهداری کنید.


۱۰- مصرف دارو را قطع کنید


شما باید دقیقا تا زمانی که پزشک تجویز کرده است، دارو را مصرف کنید، حتی اگر احساس بهتری داشتید، باز بهتر است دوره مصرف دارو را کامل کنید؛ اما نیمی از مردم این کار را نمی‌کنند. اگر مصرف دارو برایتان سخت است، قبل از قطع مصرف با پزشک خود صحبت کنید. اگر دارویتان بسیار گران است یا عوارض جانبی زیادی دارد، می‌توانید آن را با داروی ارزان‌تر جایگزین کنید تا کمتر آسیب برساند.


۱۱- - به تاریخ انقضاء دارو دقت کنید


مصرف چند قرص سردرد تاریخ گذشته احتمالا مشکلی ایجاد نمی‌کند. مطالعات نشان می‌دهد که بیشتر داروها حتی یک یا دو سال پس از تاریخ مصرفشان تا 80درصد تاثیر اولیه اش را حفظ می‌کند. با این وجود، جایگزین کردن داروهای قدیمی با جدید بهتر است. نسخه‌های جدید با دستورالعمل‌ها یا هشدارها، ممکن است با بسته‌بندی محافظ کودک، ابزار دقیق‌تری برای اندازه‌گیری دوز دارو داشته باشند. 


۱۲- ابزار نامناسب اندازه‌گیری دوز دارو


قاشق غذاخوری ابزار دقیقی برای مصرف دارو نیست. مطالعه‌ای نشان داد که افرادی که از قاشق مرباخوری برای شربت سرفه و سایر شربت‌ها استفاده کرده‌اند، احتمالا خیلی کم مصرف کرده‌اند و کسانی هم که قاشق بزرگ را انتخاب کردند، احتمالا بیش از حد مصرف کرده‌اند. بنابراین همیشه از پیمانه، سرنگ یا وسایل اندازه‌گیری دیگری که همراه دارو است، استفاده کنید.


۱۳- از داروخانه‌تان مشورت بگیرید


بهتر است تمام نسخه‌های خود را در همان داروخانه یا فروشگاه سفارش پستی بررسی کنید تا آنها توضیح کاملی از دارو به شما بدهند و در پیشگیری از تداخلات دارویی و سایر مشکلات دیگر به شما کمک کنند. اگر در حال مسافرت هستید، داروهایتان را از همان مکان قبلی دریافت کنید تا بتوانند سوابق دارویی شما را در داروخانه اصلی جستجو کنند. 


۱۴- داروهای قبلی را دور بریزید


هنگامی که دیگر نیازی به داروی خود ندارید، سریعا از شر آن خلاص شوید تا دیگر کسی نتواند آن را مصرف کند. سازمان غذا و داروی آمریکا می‌گوید برای ترک مصرف مسکن‌های مخدر و خطرناک مانند آنتی‌اکسیدون و اکسی‌کدون آن را در توالت بریزید. این داروها یک مخدر نیمه صنعتی هستند که از تبائین استخراج می‌شود، در دستگاه گوارش جذب می‌شود و متابولیسم کبدی دارد. ترک مصرف آنها کار آسانی نیست؛ اما برای رهایی از شر این مواد، آن‌ها را در سطل زباله یا در خاک مدفون کنید تا دیگر به سراغش نروید