صفحه نخست چاپ
پایگاه خبری سلامت
آیا تبخال قابل درمان و پیشگیری است؟


تبخال ممکن است به صورت تکی یا خوشه‌ای ظاهر شود. علیرغم اسمش، تبخال هیچ ارتباطی با تب و سرماخوردگی ندارد.
بعضی از افراد تبخال را با زخم مخملکی یا زخم گلو اشتباه می‌گیرند. زخم مخملکی به شکل دهانه آتشفشان و تو رفته است و به صورت تکی بر روی زبان یا لثه و یا داخل گونه ایجاد می‌شود.

1-     علت اصلی تبخال 

زخم‌های سرد که آن را تبخال می‌نامند. در واقع می‌تواند ناعادلانه باشد چون برخی افراد به آن دچار می‌شوند و برخی هم نمی‌شوند. اگر تبخال زدید نگران نباشید چون راه درمان و پیشگیری آن وجود دارد.

2-    نباید خجالت بکشید.

علیرغم نام آن، عامل آن سرماخوردگی یا تب نیست. اغلب عامل آن، ویروس هرپس سیمپلکس نوع
 1 (HSV-1)است که از تماس با پوست فرد آلوده سرایت می‌کند. این ویروس هنگام تولید مثل به پوست آسیب می‌رساند و این زخم‌ها حدود یک هفته به جای می‌ماند. ویروس HSV-1 درون سلول‌های عصبی پنهان می‌شود، به همین خاطر، فرد هرگز به طور کامل بهبود نمی‌یابد.

3-    چرا همه به آن مبتلا نمی‌شوند

تقریبا دوسوم ما به این ویروس دچار شده‌ایم که معمولا از طریق بوسیدن محبت‌آمیز از جانب بستگان یا شریک عاطفی اتفاق می‌افتد. پس چرا فقط تعداد کمی از افراد بدشانس دچار تبخال می‌شوند؟ پاسخ آن در ژن‌ها است. بیشتر افرادی که دچار این زخم‌ها می‌شوند، ژن‌های مشترکی دارند که مربوط به عملکرد HSV-1 در بدن است. ژن همان چیزی است که باعث شیوع تبخال می‌شود.

4-    علت تبخال در شما چیست؟

این ویروس بر روی اعصاب زندگی می‌کند. بیشتر اوقات بسیار آرام است اما ممکن است محرک‌هایی داشته باشد که آن را مخفی می‌کند و باعث تبخال می‌شود. این محرک‌ها می‌تواند نور خورشید، تب، استرس و یا پریود باشد. بعضی از افراد سالانه دو بار یا کمتر به تبخال دچار می‌شوند. برخی دیگر، هر ماه به آن دچار می‌شوند.

5-    تبخال‌ها شبیه هم نیستند.

تبخال معمولا روی لب ظاهر می‌شود. زخم‌هایی که داخل دهان هستند، از ویروس تبخال نبوده و مسری نیستند. هیچ کس نمی‌داند که چه عواملی موجب این زخم‌ها می‌شود. علت زخم‌های سرماخوردگی معمولا پس از یک دوره هشداردهنده قرمزشدگی و تحریک پوست ایجاد می‌شود. تاول‌هایی که تشکیل می‌شوند، می‌ترکند و سپس پوسته می‌زنند.

6- چه موقع سرایت می‌کند؟

از زمان خارش یا قرمزی پوست، ویروس ظاهر می‌شود و گسترش می‌یابد. وقتی تاول‌ها ظاهر می‌شوند و درست بعد از ترکیدن، بیشتر قابل سرایت هستند. هنگامی که پوست کاملا بهبود می‌یابد و دوباره به حالت عادی برمی‌گردد، دیگر سرایت پیدا نمی‌کند اما هنوز هم می‌توان ویروس را از طریق بزاق دهان خود منتقل کرد، حتی به دلیل بروز سرماخوردگی.

7- چگونه این ویروس منتشر می‌شود؟

از طریق بزاق و مایعات بدن. این ویروس معمولا روی لب یک فرد آلوده وجود دارد، حتی اگر هیچ زخم واضحی هم وجود نداشته باشد. بوسیدن عامل اصلی انتقال  است. از آنجا که ویروس غالبا در بزاق وجود دارد، در صورت استفاده مشترک از وسایل آشپزخانه یا لیوان‌های نوشیدنی، می‌تواند گسترش یابد. رابطه جنسی دهانی نیز گاهی منجر به عفونت دستگاه تناسلی همسران می‌شود.

8- آیا می‌توان مانع انتشار این ویروس شد؟

بله، در هنگام وجود زخم احتیاط کنید. بوسه نزنید و مسواک، ظروف فلزی یا عینکتان را با دیگران به صورت مشترک استفاده نکنید. از رابطه جنسی دهانی خودداری کنید. رعایت این امر موجب کاهش شیوع این ویروس خواهد شد، اگرچه ممکن است نتوانید به طور کامل آن را کنترل کنید.

9- چگونه درد آن را تسکین دهیم.

در حالی که بعد از بروز آن ممکن است تا 2 هفته طول بکشد و در مواردی هم ممکن است بیش از یک هفته نباشد. هیچ درمانی برای تبخال وجود ندارد اما برخی از کرم‌ها و ژل‌های بدون نسخه نیز می‌توانند علائمی مانند سوزش و درد آن را کاهش دهند. می‌توانید از کمپرس گرم یا سرد نیز استفاده کنید.

10- ژل ضدویروس هم درمان‌کننده است.

این ژل‌ها غالبا بهبودی این زخم‌ها را تسریع می‌بخشند اما اگر به محض بروز آن از ژل استفاده کنید،  عملکرد بهتری خواهد داشت. کرم Docosanol که بدون نسخه در دسترس است. کرم Acyclovir (Zovirax) و کرم penciclovir (Denavir) با تجویز پزشک در دسترس هستند.

11- داروهای تجویزی در دسترس هستند

این داروها می‌توانند به بهبودی  زخم سرعت ببخشند. هنگامی که در اولین نشانه زخم، خستگی، قرمزی یا خارش پوست داشته باشید. آسیکلوویر را قبل از اینکه تبخال کاملا ظاهر شود، مصرف کنید و پنج بار در روز و تا 5 روز آن را مصرف می‌کنید یا می‌توانید در اولین علائم تورم سرماخوردگی و بعد از 12 ساعت از والاسیکلوویر (والترکس)استفاده کنید.
Famciclovir (Famvir)را می‌توان به عنوان یک دوز کامل تجویز کرد. آسیکلوویر باکال (سیتاویگ) نیز می‌تواند استفاده کرد اما به جای بلعیدن آن، کنار لثه قرار می‌دهید و با حل شدن دارو تاثیرش را می‌گذارد.

13-از کجا می‌فهمید که تبخال است؟

اگ این زخم بدلیل سرماخوردگی نباشد.، تبخال است. تبخال‌ها معمولی نیستند اما می‌توانند در هرجای صورت مانند گونه، چانه یا بینی ظاهر شوند. زخم‌های اکثر افراد هر بار در یک جا ظاهر می‌شوند.

14- ممکن است به بدن خودم سرایت پیدا کند.

بله ممکن است اما بسیار نادر است. اگر به زخم سرماخوردگی دست بزنید، ناحیه‌ای از پوست زخم را یا غشای مخاطی را لمس کنید(این پوشش محافظ مرطوب است که در مکان‌هایی که بدن به سمت خارج باز می‌شود - دهان، بینی، دستگاه تناسلی) است.  ممکن است منجر به عفونت پوستی شود. برای جلوگیری از این، دستان خود را بشویید و این زخم‌ها را لمس نکنید.

15-در چه جای دیگری ممکن است ظاهر شود.

در چشم‌ها ممکن است ظاهر شود که به این حالت تبخال چشمی گفته می‌شود و بیشتر اوقات بر روی قرنیه چشم تاثیر می‌گذارد و مهمترین عامل عفونی کوری قرنیه در ایالات متحده است، بنابراین در اسرع وقت آن را درمان کنید. ویترای هرپتیک یک وضعیت دردناک است که انگشتان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بچه‌ها غالبا وقتی دچار سرماخوردگی می‌شوند و انگشتان یا انگشت شست خود را می‌مکند، به آن دچار می‌شوند.

16- چگونه از شیوع آن می‌توان جلوگیری کنید؟

جلوگیری از بروز آن بسیار دشوار پاست اما چیزهایی هستند که می‌توانید برای کمک به آنها در یک فاصله نگه دارید. بدانید که عوامل محرک در شما چیست و از آن اجتناب کنید. از آفتاب دوری کنید، یا از ضدآفتاب و پالم لب ممانعت‌کننده UV استفاده کنید. بدانید که چه چیزی برای کنترل استرس مفید است. با داشتن خواب کافی و ورزش روزانه، سیستم ایمنی بدنمان را سالم نگه می‌داریم.

مترجم: مهتا زمانی‌نیک 
منبع:  WebMD