0
0
        

نوشتن در مورد فیلم برتر جشنواره فجر سال گذشته، هم سخت است و هم آسان. فیلمی تاثیرگذار که می‌توان مرعوب سوژه و شخصیت‌های آن شد یا یکسره آن را نفی کرد.
«شبی که ماه کامل شد» از نظر سینمایی، فیلمی جاه‌طلبانه با موضوعی حساس برای کارگردان و تیم سازنده است که به نظر می‌رسد از پس این پروژه سخت، با موفقیت نسبی برآمده‌اند اما فیلم از دیدگاه روان‌شناختی جای بحث بسیاری دارد. داستان واقعی فیلم و شخصیت‌هایی که ما به ازای خارجی دارند، ما را مجبور به مقایسه نقش‌های داستان با آنها می‌کند اما با توجه به حساسیت داستان و دسترسی کامل نداشتن به زندگی واقعی شخصیت‌ها باید تا حدودی به اطلاعات سمی و تخیل نویسندگان اعتماد و برمبنای فیلم روی پرده در مورد شخصیت‌ها و روابط صحبت کنیم.
«عبدالحمید» و «فائزه»، شخصیت‌های اصلی داستان، بار اصلی درام را بر دوش می‌کشند. عبدالحمید، فردی که در گیرودار باورها و عقاید از یک طرف و عشق به فائزه از سوی دیگر گیر افتاده، شخصیت پیچیده‌ای است. «هوتن شکیبا»، بازیگر این نقش، نویسنده و کارگردان سعی کرده‌اند این سرگردانی را کاملا نشان دهند و تا حدودی هم موفق بوده‌اند اما شخصیت فائزه با بازی احساسی و برون‌گرایانه «الناز شاکردوست»، ساده‌تر و احساساتی‌‌تر است. مادر، همسر و زنی که در موقعیتی شوکه‌کننده گیر افتاده و به دنبال نجات خود، فرزندان و تا حدودی زندگی مشترکش است، پیچیدگی خاصی ندارد و روابط و رفتارهای خانواده ریگی را درک نمی‌کند.
از نظر علمی هم شدت شوک‌های واردشده به فائزه به حدی است که قدرت تصمیم‌گیری را از او سلب ‌کرده و فقط در جهت بقای خود تلاش می‌کند. تلاشی که با واکنش‌های اضطرابی، احساسی و پرخاشگرانه شدید همراه و قابل‌پذیرش است زیرا نباید توقع رفتارهای قهرمانانه از یک دختر ساده داشته باشیم.
پیچیده‌ترین شخصیت فیلم، شخصیت اصلی آن، «عبدالمالک ریگی» با بازی تکان‌دهنده «آرمین رحیمیان»، است. این شخصیت بسیار قانع‌کننده و تاثیرگذار درآمده است و بیش از آنکه منفور باشد، مصمم و معتقد است؛ هر چند به عقایدی بیمارگونه. عبدالحمید مردد و ضعیف بیشتر از عبدالمالک باعث خشم و عصبانیت بیننده می‌شود. کلیدی‌ترین صحنه فیلم، جایی است که عبدالمالک کنار آتش برای افرادش صحبت می‌کند و آنها که در عبدالمالک ذوب هستند و دچار شستشوی مغزی شده‌اند، اشک می‌ریزند. صحنه‌ای واقعی که بارها در تاریخ به اشکال مختلف تکرار شده است؛ مرشدی با شخصیت خودشیفته و قوی با افکاری بیمار، مریدان تلقین‌پذیر و شیفته خود را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. تاثیری که به راحتی توان گریز از آن نیست. بقیه شخصیت‌های متعدد داستان مانند «غمناز» (مادر برادران ریگی)، دایی برادران ریگی، برادر فائزه، والدین فائزه و... همگی قربانیان این سیستم پیچیده‌ و فقط نظاره‌گر تاثیرگذاری سایرین بر زندگی خود هستند.
پدر و مادر فائزه بدون کمترین شناختی، به ازدواج دختر خود با عبدالحمید راضی می‌شوند تا کمی از بار مالی زندگی‌شان کاسته شود. برادری که سودای رفتن از وطن دارد و به بدترین شکل قربانی می‌شود و مادر و دایی برادران ریگی که سرنوشت تلخ و محتوم خود را با ضعف به نظاره می‌نشینند.
نکته بسیار مهم در مورد حواشی «شبی که ماه کامل شد» وجود دارد. تبلیغات این فیلم به عنوان فیلمی عاشقانه در سراسر کشور به چشم می‌خورد. با توجه به حمایت سیستم‌های رسمی و دولتی از آن و جایزه‌های متعدد داخلی، این حجم از تبلیغات قابل‌پیش‌بینی بود. بعضی از افراد که در جشنواره فیلم را دیده یا احتمالا نقدهای فیلم را خوانده بودند، از مضمون ملتهب و خشن فیلم آگاهی داشتند اما اکثر قریب به اتفاق بینندگان، با این تصور که قرار است یک فیلم عاشقانه تماشا کنند، به سینما رفتند و با فیلمی به شدت خشن و تکان‌دهنده روبرو شدند و این مساله واکنش‌های منفی بسیاری را برانگیخت.
در سیستم سینمایی‌هالیوود، درجه‌بندی‌ای به نام MPAA وجود دارد که متشکل از والدینی است که کاملا تصادفی و براساس آیین‌نامه‌ای کاملا سختگیرانه، فیلم‌ها را از درجه G (مناسب برای همه) تا R (زیر 18 سال همراه والدین) تقسیم می‌کنند و به‌ندرت فیلمی پرفروش با درجه R اکران می‌شود؛ یعنی هر فردی که بخواهد برای دیدن فیلمی به سینما برود، کاملا از میزان خشونت، بحث‌های مذهبی و نژادی، زبان گفت‌وگوی افراد، صحنه‌های جنسی و سایر مضامین ملتهب فیلم آگاهی پیدا می‌کند و با علم کامل، برای خود و خانواده فیلمی را برمی‌گزیند.
با توجه به موضوع سیاسی، ایدئولوژیک، مذهبی و نژادی فیلم «شبی که ماه کامل شد» و صحنه‌های بسیار خشن و عذاب‌آور فیلم (گریه مداوم بچه، جیغ و فریاد و شوک‌های عصبی فائزه، صحنه‌های مربوط به برادر فائزه در اسارت گروه جندا... تا صحنه فجیع اعدام و ضجه‌های مادر، صحنه گروگان‌‌گیری در اتوبوس، صحنه تکان‌دهنده پایانی داستان و...) از نظر درجه‌بندی MPAA ، این فیلم درجه بسیار سختگیرانه NC-17 را می‌گیرد که فقط مختص فیلم‌های بسیار کم‌فروش و مستقل و خاص است و به هیچ وجه مناسب افراد عادی نیست.
این درجه به آن معناست که دیدن این فیلم به هیچ وجه برای کودکان زیر 17 سال مناسب نیست و سایر بزرگسالان هم باید با هشدار و احتیاط کامل به تماشای فیلم بنشینند. با این حال در کشور ما چنین فیلمی جهت ترویج محتوا و مضمون و به علت حمایت سیستم‌های رسمی و برای فروش بیشتر، با تبلیغاتی کاملا گمراه‌کننده به نمایش درمی‌آید که جای بحث و بررسی بسیار عمیقی دارد. ما در قبال سلامت روان بینندگان مسوولیم. فیلم خوب می‌فروشد اما نه به هر قیمتی.
دکتر حامد محمدی کنگرانی
روان‌پزشک، عضو کمیته‌های روان‌درمانی و رسانه انجمن روان‌پزشکان ایران




مطالب مرتبط

دیدگاه کاربران

ارسال ديدگاه
نام :    ایمیل : 

عکس خوانده نمی شود کد امنیتی :      

کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه فرهنگی ابن‌سینای بزرگ می باشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه




ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام