0
0
        

بیشتر افرادی که در دوران جوانی هستند و اضافه وزن دارند به قدری مشغول دیگر مسائل زندگی‌اند که به تغییر شیوه زندگی و اصلاح عادت‌های نادرست و کاهش وزن خود فکر نمی‌کنند، در حالی که اضافه وزن‌های این دوران می‌تواند زمینه‌ساز بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات در دوران سالمندی شود. مشکلاتی مانند بالا رفتن فشارخون که درمان‌شدنی نیست یا ابتلا به دیابت نوع 2 و نارسایی کلیه که غیر از هزینه‌های بالایی که در نهایت به خانواده تحمیل می‌کند، مسبب بیماری در آینده خواهد بود. مهمان این هفته «میزگرد تغذیه» ما خانم 60 ساله‌ای هستند که از جوانی دچار اضافه وزن بودند و زمینه ژنتیکی کنار عادت‌های نادرست زندگی مسبب ابتلای ایشان به دیابت و نارسایی کلیه شد. البته بعد از کاهش وزن، تزریق انسولین این خانم قطع شد. می‌پرسید چطور؟ در ادامه توضیح ایشان و متخصصان «سلامت» را در این‌باره بخوانید.
خانم احسانی که بعد از 18 ماه وزنش به 65 کیلوگرم رسیده، می‌گوید:
برای قندخونم فقط قرص می‌خورم و فشارم تنظیم شده!
: چه زمانی متوجه ابتلایتان به دیابت شدید؟
بعد از زایمان سومم بود. تقریبا 24 سال پیش. آن موقع 95 کیلوگرم بودم. دچار نارسایی کلیه و دیابت شدم. من ساکن مازندرانم و زیر نظر متخصص بودم. چند سال پیش متوجه شدم وزنم که همیشه روی 75 کیلوگرم ثابت بود، مرتب در حال افزایش است.
نزد متخصص تغذیه رفتم تا وزن کم کنم اما موثر نبود. متخصص می‌گفت به دلیل اینکه انسولین مصرف می‌کنم، وزنم پایین نمی‌آید. از آنجا که جراحی کمر هم داشتم و بی‌تحرک شده بودم، وزنم بیشتر و سریع‌تر بالا رفت.
بهمن 95 بود که به دنبال ورم زیاد، آزمایش دادم و متوجه شدم پتاسیم خونم بالاست. در بیمارستانی در تهران بستری شدم و وزنم تا 83 کیلوگرم پایین آمد. بعد از آن بود که نزد خانم دکتر پوررضاقلی و دکتر ایمانی در تهران آمدم.
: زمانی که به متخصص تغذیه مراجعه کردید چقدر انسولین مصرف می‌کردید؟
20 واحد صبح و 20 واحد شب. فشارم هم روی 19-18 بود.
: چه رژیمی برایتان تجویز شد؟
نمک حذف شد و میزان مصرف چربی به شدت کاهش یافت. گوشت قرمز ابتدای رژیم برایم حذف شد اما حالا به اندازه دو بند انگشت می‌توانم بخورم. البته سایر گوشت‌ها مثل بلدرچین و بوقلمون آزاد است. به مرور انسولینم قطع و فشارم طبیعی شد. در حال حاضر که 18 ماه از آن روزها می‌گذرد، زیر نظر متخصص هستم و وزنم تا 65 کیلوگرم پایین آمده و برای قندخونم فقط قرص می‌خورم و فشارم روی 11 است.
: در مورد رژیم نوجوانی و جوانی‌تان هم برایمان بگویید.
در آن زمان رژیم غذایی خوبی نداشتیم. متوسط رو به پایین بود. مواد غذایی مغذی کمی دریافت می‌کردیم و والدین مثل امروزه به تغذیه فرزندان‌‌شان اهمیتی نمی‌دادند. زمینه ابتلا به دیابت هم داشتم چون مادرم بعد از اینکه من متوجه ابتلایم به دیابت شدم، نزد پزشک رفت و مشخص شد مدت‌ها دیابت داشته است.
: چرا پیش از این برای کاهش وزن اقدام نکردید؟
چندان اهمیتی به آن نمی‌دادم. زمانی که باردار هم شدم، خاطرم هست که خانم برادرم که پزشک زنان بود به من گفت وزنم بالاست و ممکن است فرزندم مبتلا به دیابت شود اما در آن زمان واقعا نسبت به خطرات و مشکلاتی که چاقی در آینده برای خودم و فرزندانم به ارمغان می‌آورد، واقف نبودم.
سمیه مقصودعلی
بیماری کلیوی بدون
کاهش وزن درمان نمی‌شود
تمام افراد حتی آن گروه که از نظر جسمی سالم هستند باید شیوه زندگی درستی داشته باشند؛ یعنی مراقب نوع تغذیه، اضافه وزن و تحرک خود باشند. افرادی که دچار مشکلات کلیوی هستند و حتی کسانی که پیوند انجام داده‌اند به 2 دلیل باید بیشتر به این موضوع توجه کنند؛ اول به علت داروهایی که مجبورند مصرف کنند. این داروها شامل قرص‌هایی از جمله کورتون می‌شود که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کند تا کلیه پیوندی را پس نزد. از عوارض این نوع داروها بالا بردن قند، چربی و اضافه وزن است. دوم اینکه یک فرد پیوندی در واقع، یک کلیه دارد و اگر مراقب شیوه زندگی و مخصوصا نوع تغذیه‌اش نباشد، فشار روی این کلیه زیاد می‌شود و به مرور آسیب می‌بیند.
من به تمام مراجعانم توصیه می‌کنم حتما همزمان زیر نظر متخصص تغذیه باشند و اگر اهمیتی به نوع تغذیه خود نمی‌دهند یا اضافه وزن‌های بالا دارند و تلاشی برای کم کردن آن نمی‌کنند، اصلا بی‌دلیل مراجعه نکنند چون مشکلات کلیوی با داشتن شیوه اشتباه تغذیه‌ای و پرخوری و افزایش قند و چربی‌خون مرتب افزایش پیدا می‌کند و قابل‌درمان نیست. در دیابت نوع2 تغییر شیوه زندگی و انتخاب رژیم غذایی سالم و متناسب می‌تواند در کاهش قندخون و افزایش کیفیت زندگی بیمار بسیار موثر باشد. بهترین رژیم غذایی برای این گروه از بیماران «رژیم دش»؛ یعنی رژیمی مملو از سبزیجات و پروتئین پایین است. شیوه درست زندگی در این بیماران می‌تواند درمان‌کننده باشد. محدودیت مصرف نمک و پروتئین یکی از ارکان اصلی درمان در این بیماران است. برخی بیماران سرخود در رژیم هستند، نزد من می‌آیند و می‌گویند من که چیزی نمی‌خورم! مشکل دقیقا همین است. درست خوردن مهم است، نه چیزی نخوردن! وقتی رژیم سالمی را دنبال کنید قند، چربی و فشار پایین می‌آید و مجبور نیستید کنار داروهای مربوط به پیوند کلیه داروهای مربوط به قند، چربی، فشار و قلب را هم بخورید. تصور اشتباه دیگر بیماران این است که می‌گویند، همسرم رژیم دارد و من همان را رعایت می‌کنم، در حالی که رژیم یک بیمار کلیوی با توجه به شرایطی که دارد باید مخصوص خودش باشد.
دکتر فاطمه پوررضاقلی
عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
تاکید دکتر حسین ایمانی به سوژه «میزگرد تغذیه»
در رژیم‌درمانی، غذا حکم دارو را دارد
: آقای دکتر! خانم احسانی وقتی به شما مراجعه کردند، دیابت داشتند و نارسایی کلیه. چطور به ایشان کمک کردید؟
دیابت و فشارخون بالا و سایر بیماری‌های کلیوی از جمله کلیه پلی‌کیستیک از جمله علت‌های ابتلا به نارسایی کلیه است.
خانم احسانی وقتی به من مراجعه کردند اوره و کراتین بالا داشتند، کلیه‌‌شان از کار افتاده و وزنشان بالا بود بنابراین من در رژیم غذایی‌‌شان به این موضوع توجه داشتم. در بیمارانی که قند خونشان بالاست و نارسایی کلیه دارند و در عین حال چاق هستند، رژیم دادن سخت می‌شود. باید مراقب بود قندخون افت نکند.
وقتی فرد مبتلا به دیابت، رژیم کاهش وزن می‌گیرد و وزنش کم می‌شود، انسولین دیگر نباید به اندازه قبل مصرف شود. باید دوز انسولین را به نسبت کم کرد. به همین دلیل است که هر کسی نمی‌تواند به یک بیمار دیابتی رژیم کاهش وزن بدهد.
به مرور که وزن پایین می‌آید، حساسیت بدن به انسولین بالا می‌رود و کنترل قند بهتر می‌شود اما در عین حال باید مراقب بود سرعت کاهش وزن بالا نباشد چون افت قند بیمار را آزار می‌دهد و انگیزه او برای کاهش وزن کم می‌شود. متخصص باید به رژیمی که می‌دهد، اطمینان کامل داشته باشد تا بیمار بعد از تحمل سختی به نتیجه برسد.
: برای من جالب بود که متخصص کلیه ایشان مراجعه به شما را برای خانم احسانی واجب دانسته بودند.
بله، نباید این موضوع را نادیده گرفت که متخصص کلیه ایشان بسیار پزشک مجربی است. بیشتر همکاران به بیمارانی که نارسایی کلیه و دیابت دارند دارو می‌دهند، در صورتی که نصف درمان بیماری کلیوی برعهده تغذیه است. با تغذیه درست و اصولی می‌توان انسولین را کاهش داد و بالا رفتن سطح کراتین را کنترل و متوقف یا کند کرد تا بیمار در نهایت ناچار به پیوند یا دیالیز نشود.
: وقتی به یک بیمار دیابتی که نارسایی کلیه هم دارد، رژیم می‌دهید چه نکاتی را مدنظر دارید؟
در بیماران تنها نباید سطح انرژی را کم کرد. در رژیم دارویی، نکات ممنوع غذایی داریم و نوع طبخ برخی مواد غذایی فرق می‌کند. رژیم‌درمانی سخت است اما اجباری است. در این رژیم غذا حکم دارو را دارد و کسی موفق می‌شود که آن را رعایت کند.
: برخی بیماران سرخود رژیم می‌گیرند. چرا این کار اشتباه است؟
در رژیم کلیوی مثلا بسیاری از افراد پروتئین را حذف می‌کنند، در صورتی که میزان دریافت پروتئین در این بیماران باید حساب‌شده و با توجه به ژنتیک فرد، سابقه بیماری‌ها، آزمایش‌ها، وزن، جنس و... تجویز شود. در واقع، برای هر بیمار با توجه به شرایطش باید برنامه خاصی نوشت و سرخود ممنوع کردن مواد غذایی درست نیست. چه بسا برای برخی بیماران غذاهایی که برای دیگران مضر است، خوب هم باشد.
نکته بسیار مهم این است که رژیم غذایی متنوع، متعادل و با توجه به شرایط فرد و بیماری‌هایش تجویز شود.
: خانم احسانی به چاقی خود در دوران بارداری اشاره کردند و هشداری که متخصص زنان در مورد ابتلایشان به دیابت داده بود. در مورد رابطه این دو موضوع با هم توضیح دهید.
دقیقا درست گفتند. اضافه وزن در دوران بارداری خطر دیابت بارداری را بالا می‌برد که این مشکل می‌تواند بعد از زایمان برطرف شود ولی گاهی به دیابت نوع2 تبدیل می‌شود و تا آخر عمر ادامه دارد. اگر خانمی ‌می‌خواهد باردار شود حتما باید وزنش را پایین بیاورد، در غیر این صورت احتمال اینکه فشارخون در بارداری بالا برود و دچار دفع پروتئین شود هم بالاست. وزن بالا نه‌تنها احتمال دیابت را در مادر بالا می‌برد، بلکه احتمال تولد نوزاد با وزن بالا را هم داریم که سبب می‌شود در آینده این فرد نیز به دیابت مبتلا شود.
: چه توصیه‌ای به افرادی دارید که در سن جوانی و میانسالی قرار دارند و از اضافه وزن رنج می‌برند؟
بهترین کار این است که زیر نظر متخصص تغذیه رژیم اصولی و شیوه درست زندگی را ادامه دهند. کاهش وزن در این افراد نه‌تنها سبب تعدیل بیماری‌های زمینه‌ای می‌شود، بلکه جلوی بیماری‌های آتی را می‌گیرد و مانع هزینه‌های اضافی خواهد شد که این گروه از بیماری‌ها به خانواده تحمیل می‌کنند.
3 روز در هفته
ورزش هوازی را توصیه می‌کنم
دیابت و نارسایی کلیه، هر دو مستعدکننده عوارض قلبی-عروقی و فشارخون بالا هستند. تمام این موارد کنار مشکلات روانی و کیفیت پایین زندگی این بیماران باعث می‌شود ورزش یکی از ارکان اساسی در درمان و بهبود کیفیت زندگی‌‌شان باشد. حتی در بیمارانی که دیالیز می‌شوند هم ورزش را توصیه می‌کنیم و محدودیتی از نظر ورزش نداریم چون متابولیسم قند را بهبود می‌بخشد و میزان مصرف دارو را کم می‌کند. ورزش در این گروه از بیماران سبب بهبود سیستم قلبی- تنفسی می‌شود، فشارخون را پایین می‌‌آورد، سرعت عوارض کلیوی و پیشرفت بیماری را کاهش می‌دهد و احتمال بروز حوادث قلبی را پایین می‌آورد. در عین حال قدرت عضلات را بالا می‌برد، زانوها را مستحکم‌تر می‌کند و باعث افزایش انرژی و اعتمادبه‌نفس می‌شود.
در کل، برنامه‌های ورزشی در این بیماران باید شامل ورزش‌های هوازی 3 بار در هفته در 2 ست نیم ساعته برای 6 ماه باشد. ورزش را باید با شدت کم شروع کرد؛ یعنی اگر ضربان قلب به 90 تا 100 برسد، کفایت می‌کند. مدت هم باید ابتدا 10 دقیقه باشد و به‌تدریج به 30 دقیقه رسانده شود. می‌توانند از پیاده‌روی و شنا کمک بگیرند و کنار آن با وزنه و کشش با شدت کم و مقاومت پایین 3 بار در هفته ورزش قدرتی داشته باشند. تمرینات انعطاف‌پذیری هم برای بهبود دامنه حرکات مفاصل نیاز است. تمرینات تعادلی را حتما توصیه می‌کنم تا خطر افتادن و آسیب‌های همراه به حداقل برسد. اگر فشارخون بیمار بالای 20 باشد نباید ورزش کنند و لازم است ابتدا فشارخون کنترل شود. اگر دچار اختلالات الکترولیتی هستند نیز باید ابتدا آن را اصلاح کنند و اگر به تازگی سکته کرده اند،‌ ممنوعیت ورزشی دارند و باید نوارهای قلبی توسط پزشک بررسی شود.
به‌دلیل ویژگی‌هایی که خانم احسانی دارند حتما هنگام ورزش باید همراه داشته باشند و اطلاعات بیماری و داروهای مصرفی خود را در جیب یا آویز به گردن نگه دارند تا اگر مشکلی پیش آمد، اورژانس یا اطرافیان بتوانند تصمیم‌ درستی بگیرند. هنگام ورزش مایعات به اندازه کافی مصرف کنند. ورزش در هوای گرم برایشان مناسب نیست و باید مواد قندی شیرین همراه داشته باشند تا با بروز علائم کاهش قندخون مثل تعریق یا کاهش سطح هوشیاری یا اختلال تکلم، شکلاتی در دهان بگذارند.
دکتر احمد باقری‌مقدم
عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان




مطالب مرتبط

دیدگاه کاربران

ارسال ديدگاه
نام :    ایمیل : 

عکس خوانده نمی شود کد امنیتی :      

کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه فرهنگی ابن‌سینای بزرگ می باشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه




ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام